User experience design – Interactieontwerp – Informatiearchitectuur – Interactieontwerp vs. informatiearchitectuur – Usability testen – Interactieontwerp en informatiearchitectuur vs. usability – Overige diensten
User experience design
User experience wordt als overkoepelend begrip gebruikt voor de algehele gebruiksbeleving die een computerprogramma of website oproept. Die beleving wordt in belangrijke mate gevormd door interactieontwerp, informatiearchitectuur en de uiteindelijke gebruiksviendelijkheid (usability), maar ook door het grafisch ontwerp en zeker ook door de uiteindelijke content (producten, diensten, informatie), de omgeving waarin de gebruiker opereert, en de ondersteuning die wordt geboden wanneer de gebruiker er zelf niet meer uit komt.
Met alle onderdelen van de user experience kan ondersteuning worden geboden, maar het zwaartepunt van de dienstverlening ligt op het vlak van interactieontwerp, informatiearchitectuur en usability.
Interactieontwerp
Een interactieontwerp beschrijft hoe een gebruiker met een computerprogramma (of website) werkt. De interactieontwerper zorgt er niet voor dat een computerprogramma technisch gezien werkt – dat doen anderen – maar wél dat de eindgebruiker er goed mee uit de voeten kan.
Interactieontwerp vindt idealiter plaats aan het begin van een ontwikkeltraject. Een interactieontwerper beschikt over methodes die er voor zulllen zorgen dat een computerprogramma optimaal aansluit bij de doelgroep. Maar daarvoor moet de interactieontwerper wel op functioneel niveau kunnen meebeslissen. Bovendien is het economisch gezien verstandig om al in een vroeg stadium te weten of er functies kunnen worden weggelaten of moeten worden toegevoegd.
Omdat per project de omvang, organisatie en ervaring met interactieontwerp sterk uiteen lopen, worden omvang en vorm van het interactieontwerp, per geval bepaald.
Informatiearchitectuur
De informatiearchitectuur beschrijft de indeling van de informatie van een website (of computerprogramma). De interactiearchitect zorgt ervoor dat de eindgebruiker kan vinden wat hij zoekt. Daarvoor staan grofweg twee middelen tot de beschikking: de opbouw van de site – welke onderdelen komen waar, hoe worden ze genoemd, en hoe komt de gebruiker van het ene naar het andere onderdeel – en de zoekmachine en de metadata (o.a. trefwoorden) per onderdeel.
Ook voor informatiearchitectuur geldt dat deze idealiter plaatsvindt aan het begin van een ontwikkeltraject, dat er methodes bestaan om tot een goede architectuur te komen en dat het meest lonend is om vroeg te beginnen met het opzetten van de informatiearchitectuur.
Omdat per project de omvang, organisatie en ervaring met informatiearchitectuur sterk uiteen lopen, worden omvang en vorm van de informatiearchitectuur, per geval bepaald.
Interactieontwerp vs. informatiearchitectuur
Informatiearchitectuur en interactieontwerp zijn vakgebieden die elkaar overlappen. Interactieontwerp beschrijft hoe in computerprogramma’s of websites (of delen daarvan) iets kan worden gedaan – bestellen, bankieren, etc – en informatiearchitectuur beschrijft hoe op websites of in programma’s iets kan worden gevonden. Het een kan niet zonder het ander, en daarom worden interactieontwerp en informatiearchitectuur grotendeels in dezelfde docomenten vastgelegd. In de praktijk worden beide termen nogal eens door elkaar gehaald, maar vaak wordt over interactieontwerp geproken bij een programma of website waar de nadruk ligt op ‘doen’, en bij een site of programma waar de nadruk ligt op informeren over informatiearchitectuur.
Usability testen
Usability testen brengen aan het licht hoe een computerprogramma (of website) door een ‘echte’ eindgebruiker wordt gebruikt. Dat is iets anders dan ‘applicatietesten‘, wat alleen kijkt of het programma doet wat de programmeur wil dat het programma doet. Zelfs als een programma alleen nog maar in concept bestaat, kan al worden bepaald of het ‘lekker’ werkt; meer concreet en beter meetbaar zijn de volgende factoren:
- Is het programma gemakkelijk te leren, zodat de gebruiker snel aan de slag kan?
- Is het efficiënt in gebruik, zodat de geoefende gebruiker productief kan zijn?
- Is het gemakkelijk te onthouden, zodat ook de incidentele gebruiker er (steeds weer) vlot mee uit de voeten kan?
- Is het zo helder dat de gebruiker weinig fouten zal maken en eventuele missers gemakkelijk kan signaleren en corrigeren?
Er zijn grofweg twee methodes om deze doelen te bereiken:
- De eerste manier is de eenvoudigste: het maken van een uitgebreide ’scan’ door een usability specialist (ook wel: ‘heuristische evaluatie’), gebruikmakend van zijn eigen expertise.
- De tweede manier is het opzetten van een gebruikerstest. Hierbij wordt een aantal gebruikers die tot de doelgroep van het computerprogramma behoren geobserveerd, nadat ze van de testleider een specifieke opdrachten hebben gekregen.
Ook hier geldt dat omvang, organisatie en ervaring met interactieontwerp sterk uiteen lopen, zodat per project moet worden bekeken welke manier het meest effectief is.
Interactieontwerp en informatiearchitectuur vs. usability
Voor alledrie de vakgebieden geldt dat ze een iteratief (terugkerend, herhalend) karakter hebben: het interactieontwerp en de informatiearchitectuur worden steeds aangescherpt, na elke scan of gebruikerstest.
De vakgebieden zijn sterk met elkaar verweven en worden meestal ook gezamelijk ingezet in een ontwikkeltraject.
Overige diensten
Ook de volgende gerelateerde werkzaamheden worden nog steeds uitgevoerd op freelance basis:
- Internet communicatie (strategie)
- Website-ontwikkeling
- Tekstredactie
- Fotoredactie
- Grafisch ontwerp
- Information graphics
- Conceptontwikkeling van bedrijfspresentatie en internet projecten
- Beeldanimatie
- Presentatieadvies
